Kultowy zespół rockowy „Kult”: jak wszedł do historii?

Jeden z najbarwniejszych i najbardziej wpływowych zespołów na krajowej scenie muzycznej, znany z unikalnego brzmienia i ostrej, społecznej liryki. Założony w 1982 roku w Warszawie, zespół szybko stał się głosem pokolenia, łącząc w swojej twórczości energię punka z elementami rocka alternatywnego, jazzu i reggae. Ich piosenki często poruszają tematy wolności, polityki, ludzkich wartości i codziennych problemów, pozostając aktualne przez dziesięciolecia, pisze warsawski.eu.

Powstanie zespołu

„Kult” pojawił się na muzycznej mapie Polski w 1982 roku dzięki współpracy dwóch przyjaciół — Kazika Staszewskiego i Piotra Wieteski, którzy wcześniej grali razem w zespole „Novelty Poland”. Stworzenie nowego zespołu było odpowiedzią na twórczą potrzebę wyjścia poza ówczesne standardy muzyczne i przełamania barier, w które często wpadali polscy muzycy rockowi z powodu cenzury i politycznych nacisków.

Nazwa zespołu „Kult” ma w sobie aurę tajemniczości. Nie została wymyślona przez samych członków — istnieją dwie główne wersje jej pochodzenia. Według jednej, jej autorem był dziennikarz muzyczny Grzegorz Brzozowicz, który aktywnie wspierał młode polskie zespoły. Według innej, pomysł na nazwę zaproponował muzyk Tomasz Hornung, który również był częścią warszawskiej sceny artystycznej początku lat 80.

Styl muzyczny „Kultu” od początku wyróżniał się eklektyzmem. W ich pierwszych piosenkach można usłyszeć mieszankę punk rocka, new wave i rocka alternatywnego, a z czasem zespół zaczął dodawać elementy jazzu, reggae, funku, a nawet folku. Takie połączenie sprawiło, że ich brzmienie stało się rozpoznawalne i pozwoliło im dotrzeć do słuchaczy o bardzo zróżnicowanych gustach muzycznych.

Ważną cechą zespołu są także teksty Kazika Staszewskiego. Są one często nasycone krytyką społeczną, ironią, satyrą i ostrymi komentarzami na temat politycznej rzeczywistości w Polsce.

Skład zespołu

Zespół „Kult” od początku istnienia tworzyli utalentowani i oddani muzycy, którzy potrafili wykreować unikalne brzmienie i niepowtarzalną atmosferę. Najbardziej znanym i niezmiennym liderem zespołu jest Kazik Staszewski, którego nazwisko jest nierozerwalnie związane z „Kultem”. Jest on wokalistą, autorem większości tekstów i muzyki, a także saksofonistą. Kazik jest znany ze swojego ostrego zmysłu obserwacji społecznej i potężnej energii scenicznej. Jest twarzą zespołu i głównym ideologiem jego twórczości.

Ireneusz „Jeżyk” Wereński — basista, który od pierwszych dni wspiera unikalne brzmienie „Kultu”. Jego linie basowe są fundamentem stylu muzycznego zespołu. Tomasz Goehs — perkusista, odpowiedzialny za rytmiczne tętno zespołu. Jego kunszt pozwala tworzyć dynamiczne i nasycone partie perkusyjne, które wzmacniają ładunek emocjonalny piosenek. Wojciech Jabłoński — gitarzysta, który uzupełnia brzmienie „Kultu” swoją melodyjnością i energią. Jego partie gitarowe często nadają ton kompozycjom i podkreślają ich dynamikę. Jarosław Ważny — puzonista, jeden z kluczowych wykonawców sekcji dętej zespołu. Jego instrument dodaje piosenkom „Kultu” szczególnego kolorytu i głębi. Janusz Zdunek — trębacz, który razem z puzonem i saksofonem tworzy niepowtarzalne brzmienie dęte, charakterystyczne dla Kultu. Mariusz Godzina — saksofonista, który wnosi do muzyki jazzowe i psychodeliczne elementy, wzmacniając eksperymentalny charakter zespołu. Konrad Wantrych — klawiszowiec, odpowiadający za harmonijne wypełnienie kompozycji, dodający głębi i nastroju brzmieniu.

Działalność artystyczna

Pierwszy występ „Kultu” odbył się 7 lipca 1982 roku w kultowym warszawskim klubie „Remont”, który w tamtym czasie był ważnym ośrodkiem sceny alternatywnej w Polsce. Mimo że na koncert sprzedano tylko 14 biletów, ten skromny start stał się punktem wyjścia do ukształtowania unikalnej koncertowej energii zespołu. Już wtedy „Kult” wyróżniał się szczególną atmosferą występów na żywo — połączeniem emocjonalnego przekazu, szczerego kontaktu z publicznością i różnorodności gatunkowej.

Przez następne lata zespół stopniowo zyskiwał popularność, występując na lokalnych scenach i festiwalach, co pozwoliło mu szlifować swój styl. Szczególnie znaczący w historii zespołu był rok 1988, kiedy „Kult” zagrał dwa koncerty na festiwalu „Marchewka”. Publiczność usłyszała wówczas nietypową dla sceny punkowej i rockowej mieszankę — psychodeliczne improwizacje, elementy country i soulu. W programie znalazły się już wtedy kultowe piosenki „Arahja” i „Niejeden”, które później stały się prawdziwymi wizytówkami zespołu.

Styl muzyczny

Styl „Kultu” kształtował się na przecięciu kilku mocnych nurtów — od punka i rocka klasycznego po new wave, psychodelię, a nawet improwizacje jazzowe. Jedną z charakterystycznych cech zespołu stało się wyraźne wykorzystanie instrumentów dętych (trąbki, puzony, saksofony) w połączeniu z klawiszami, co nadawało kompozycjom szczególnego kolorytu i wielowarstwowości. Dzięki temu ich brzmienie było rozpoznawalne nawet na tle wielu innych polskich zespołów z lat 80. i 90.

Liryka Kazika Staszewskiego od pierwszych albumów stała się jedną z głównych przyczyn popularności „Kultu”. Jego teksty poruszają tematy społeczne i polityczne, otwarcie krytykują aparat państwowy, Kościół, korporacje komercyjne i inne struktury władzy. Jednocześnie piosenki często mają głęboki podtekst i wieloznaczność: za satyrą czy gniewnym tonem kryją się filozoficzne rozważania o wolności, ludzkiej godności i wyborach moralnych. Ta kombinacja muzycznej ekspresji z intelektualnie nasyconymi tekstami pozwoliła zespołowi nie tylko zdobyć dużą publiczność, ale także stać się ważnym głosem w polskiej kulturze, zdolnym wpływać na opinię publiczną.

Albumy i kultowe hity

Dyskografia „Kultu” obejmuje ponad dwadzieścia albumów studyjnych i koncertowych, z których każdy odzwierciedla zarówno poszukiwania muzyczne, jak i reakcję zespołu na wydarzenia społeczno-polityczne swoich czasów:

• 1987 — debiutancka płyta „Kult”, na której znalazły się już wtedy aktualne i ostre utwory „Krew Boga”, „O Ani”, „Wspaniała nowina”. Album wyróżniał się surowym, punkowym brzmieniem, które łączyło się z melodyjnymi fragmentami i rozpoznawalnymi partiami dętymi;
• 1987 — „Posłuchaj, to do Ciebie” kontynuował eksperymenty z formą i aranżacjami;
• 1988 — album „Spokojnie” przyniósł zespołowi szersze uznanie dzięki kompozycjom, które stały się kultowe wśród młodzieży i ruchu protestacyjnego;
• 1991 — „Your Eyes” stał się swego rodzaju przełomem artystycznym: pojawił się tu hit „Generał Ferreira / Rząd oficjalny”, który przez długi czas utrzymywał się na szczytach list przebojów, a teksty ostro wyśmiewały oficjalne struktury władzy;
• 1998 — „Ostateczny krach systemu korporacji” jest uważany za jeden z najbardziej kultowych albumów zespołu. Znalazły się na nim kultowe kompozycje „Dziewczyna bez zęba na przedzie”, „Komu bije dzwon”, „Gdy nie ma dzieci”, „Lewy czerwcowy”, które łączyły ironię, satyrę polityczną i szczerą emocjonalność.

Ważne miejsce w dorobku twórczym zajmują albumy „Tata Kazika” (z piosenkami do wierszy ojca Kazika — Stanisława Staszewskiego), „Muj Wydafca”, „Salon Recreativo”, „Hurra!”, „Kult Unplugged”, „Prosto”, „Wstyd”, „Made in Poland”. Każda z tych prac demonstruje zdolność zespołu do zmieniania akcentów muzycznych, zachowując przy tym charakterystyczny dla „Kultu” przekaz społeczno-krytyczny.

Filmy dokumentalne

Historia i twórczość „Kultu” zainspirowały kilku reżyserów do stworzenia filmów dokumentalnych, które pomagają lepiej zrozumieć ten fenomen:

• „Kult. Film” (1998), reżyseria — Olaf Lubaszenko, opowiada o pierwszych latach zespołu i jego początkach na polskiej scenie;
• Występy na legendarnym festiwalu „Woodstock” w 2004 i 2009 roku zostały zarejestrowane i stały się częścią oficjalnych materiałów wideo, które pokazują siłę i atmosferę koncertów na żywo.