W kontekście licznych starć politycznych i społecznych polska architektura wielokrotnie doznawała uszkodzeń i zniszczeń, pisze warsawski.eu. Niektóre z bezcennych zabytków przeszłości zostały jednak odrestaurowane i zrekonstruowane, reprezentując współczesne życie kulturalne kraju. Jednym z najbardziej znanych dawnych budynków jest Pałac Wilanowski, dawna rezydencja królewska w Warszawie.
Historia powstania i rozwoju Pałacu Wilanowskiego
W 1677 roku nadworny architekt Augustyn Locci rozpoczął prace nad projektem rezydencji królewskiej dla Jana III Sobieskiego. Budowa Pałacu Wilanowskiego w Warszawie została ukończona w 1696 roku. Niewielka rezydencja początkowo nie wyróżniała się na tle innych budynków, przypominając biura administracyjne właścicieli ziemskich. Po dalszej rozbudowie przekształcono ją w reprezentacyjny pałac wzorowany na francuskich rezydencjach. W efekcie barokowa budowla wiejska łączyła w sobie tradycje europejskie i polskie.
W 1696 r. Jan III Sobieski zmarł i pozostawił Pałac Wilanowski swoim synom. Następnie prawo do jego posiadania zmieniało się pomiędzy magnackimi rodami Sieniawskich, Czartoryskich, Lubomirskich, Potockich i Branickich. W 1720 r. rezydencja królewska została podporządkowana polskiej szlachciance Elżbiecie Sieniawskiej. Jako jedna z najbogatszych kobiet w kraju zainwestowała część swojego kapitału w jej rozbudowę.
W 1730 roku ówczesny król August II Mocny zamienił Pałac Błękitny na Pałac Wilanowski w celu założenia nowej rezydencji. Po śmierci władcy w 1733 r. został on przejęty przez hrabinę Marię Zofię Czartoryską. Podobnie jak poprzedni właściciele, przyczyniła się ona do renowacji wnętrz i elewacji zgodnie z ówczesną modą. Kolejną dziedziczką majątku była polska arystokratka Izabela Lubomirska. Będąc znaną kolekcjonerką sztuki, zwróciła szczególną uwagę na budowę budynków ogrodowych, kuchni i łazienki w stylu neoklasycystycznym.
Po zostaniu nowym właścicielem pałacu Wilanowskiego polski szlachcic Stanisław Kostka Potocki założył muzeum w 1805 roku. Jako jedno z pierwszych publicznych muzeów w Polsce, wyróżniało się ono ogromną kolekcją malarstwa włoskiego, francuskiego, flamandzkiego i niemieckiego. W szczególności zdobił je konny portret fundatora autorstwa słynnego francuskiego malarza neoklasycznego Jacquesa Louisa Davida z 1781 roku.
Podczas II wojny światowej Pałac Wilanowski został uszkodzony w wyniku ataku wojsk niemieckich. Jednak polski opór Armii Krajowej przeciwko III Rzeszy podczas Powstania Warszawskiego w 1944 r. pozostawił posiadłość nienaruszoną. Po zakończeniu światowego konfliktu zbrojnego została ona odrestaurowana, a większość zrabowanych przez wroga zbiorów repatriowana. W 1962 roku wszyscy mogli ponownie docenić architektoniczne i artystyczne dziedzictwo Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Uznanie i znaczenie Pałacu Wilanowskiego
Pałac Wilanowski pozostaje ważną częścią polskiego życia artystycznego. Przetrwał obie wojny światowe i jest jednym z najwybitniejszych przykładów architektury barokowej w kraju. Jako oficjalny narodowy pomnik historii, posiadłość jest wspierana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Kulturowego i Stowarzyszenie Rezydencji Królewskich Europy. Przyciągając około 3 milionów miłośników sztuki rocznie, utrzymuje status jednego z najczęściej odwiedzanych pałaców na świecie. Regularnie odbywają się tu wydarzenia muzyczne i kulturalne, w tym Letnie Koncerty Królewskie w Ogrodzie Różanym i Międzynarodowa Letnia Akademia Muzyki Dawnej.
