Wybitny polsko-kanadyjski fizyk teoretyczny, współpracownik Alberta Einsteina, jeden z twórców równań Einsteina-Infelda-Hoffmanna, popularyzator nauki i osoba publiczna. Jego wkład naukowy obejmuje grawitację, ogólną teorię względności i mechanikę kwantową, pisze warsawski.eu. Dowiedz się również, jak polski matematyk Benoît Mandelbrot podbił świat swoją wiedzą.
Biografia
Leopold Infeld urodził się 20 sierpnia 1898 r. w Krakowie w rodzinie żydowskiej. Studiował fizykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1921 r. uzyskał tytuł doktora. W latach 1921-1929 pracował jako nauczyciel w szkole średniej, później został asystentem w Katedrze Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Lwowskiego. W 1931 r., jako starszy asystent w Katedrze Fizyki Teoretycznej, uzyskał prawo do nauczania po przedstawieniu rozprawy „O tak zwanych relacjach niepewności w mechanice kwantowej i ich związku z kwestią pomiaru i przyczynowości” oraz wykładu „O fali elektronowej”. Następnie pracował na Uniwersytecie Warszawskim. Nauczanie było jednym z jego ulubionych zajęć. Wpajał swoim studentom krytyczne myślenie i wyrabiał nawyk dyskusji naukowych.
Prawdziwy przełom w jego karierze nastąpił po przeniesieniu się na Uniwersytet Cambridge w 1933 roku, gdzie rozpoczął badania nad teorią względności. W 1936 roku Infeld przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracował z Albertem Einsteinem w Institute for Advanced Study w Princeton. Wynikiem ich współpracy była teoria ruchu ciał w ogólnej teorii względności, sformułowana w równaniach Einsteina-Infelda-Hoffmanna.
Później Infeld pracował w Kanadzie, w szczególności na Uniwersytecie w Toronto, gdzie zajmował się mechaniką kwantową i teoriami grawitacji. Pomimo udanej kariery w Kanadzie, w 1950 roku Infeld zdecydował się na powrót do Polski, co było nieoczekiwaną decyzją dla wielu jego kolegów. Został profesorem na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie założył grupę badawczą zajmującą się teorią względności. W 1952 roku został członkiem Polskiej Akademii Nauk. W 1955 r. otrzymał Nagrodę Państwową I stopnia za osiągnięcia w dziedzinie fizyki teoretycznej. Miał wielu znanych doktorantów, w tym Andrzeja Trautmana i Iwo Białynickiego-Birulę. W 1951 r. został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 1955 r. otrzymał Medal 10-lecia PRL. Leopold Infeld dokładał wielu starań, aby rozwijać międzynarodową współpracę naukową w Polsce. W 1962 r. zorganizował konferencję na temat grawitacji, w której wzięło udział wielu wybitnych fizyków, w tym Paul Dirac, Richard Feynman i inni.
Był czterokrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Fanny Billig, z którą miał syna Henryka Ryszarda. Leopold Infeld zmarł 15 stycznia 1968 roku w Warszawie. Jego życie było przykładem tego, jak nauka może nie tylko zmieniać świat, ale także kształtować idee, które wpływają na społeczeństwo. ego wkład w fizykę i popularyzację nauki pozostaje ważny w XXI wieku, przypominając nam o roli naukowców w kształtowaniu naszego rozumienia wszechświata.
Praca z Einsteinem
Jednym z najważniejszych etapów w rozwoju kariery Infelda było spotkanie i współpraca z Albertem Einsteinem na Uniwersytecie Princeton w Stanach Zjednoczonych. W 1936 roku Infeld otrzymał zaproszenie do współpracy z Einsteinem nad problemami ogólnej teorii względności. Współpraca obu naukowców doprowadziła do stworzenia tak zwanego „równania Infelda-Einsteina”, które opisywało ruch ciał w polu grawitacyjnym.
Udało im się również udowodnić, że równania ogólnej teorii względności można wyprowadzić bezpośrednio z zasad wariacji. Koncepcja ta miała ogromny wpływ na dalszy rozwój fizyki teoretycznej, w szczególności na badanie czarnych dziur i modeli kosmologicznych.
Po zakończeniu pracy w Princeton Infeld przeniósł się do Kanady, gdzie pracował jako profesor na Uniwersytecie w Toronto. Kontynuował tam badania nad ogólną teorią względności i mechaniką kwantową. Jednym z jego kluczowych osiągnięć było sformułowanie równań ruchu ciał w ogólnej teorii względności wraz z Alfredem Schildem.
Wkład naukowy
Głównymi obszarami badań Infelda były:
- Ogólna teoria względności. Wraz z Einsteinem i Hoffmannem wyprowadził równania opisujące ruch ciał w polu grawitacyjnym bez zakładania wewnętrznej struktury masywnych ciał;
- Mechanika kwantowa. Wraz z Maxem Bornem opracował równania Borna-Infelda, które stały się jednym z pierwszych nieliniowych uogólnień elektrodynamiki Maxwella. Wraz z Maxem Bornem opracował również fenomenologiczny model elektrodynamiki klasycznej;
- Kosmologia i grawitacja. Badał strukturę Wszechświata i naturę fal grawitacyjnych.
Infeld aktywnie popularyzował naukę i napisał kilka książek popularnonaukowych. Najbardziej znaną z nich jest Ewolucja fizyki (1938), która została napisana wspólnie z Einsteinem. Opisuje podstawy teorii fizycznych, od mechaniki klasycznej po fizykę kwantową i teorię względności. Książka jest napisana łatwym do zrozumienia stylem, a zatem mogą ją przeczytać nawet ci, którzy nie posiadają głębokiej wiedzy z zakresu matematyki i fizyki. Napisał także książki Mechanika kwantowa (z Bornem), Fizyka i człowiek oraz autobiograficzną książkę Wir i przeznaczenie, która opisuje świat nauki i jego spotkania z Einsteinem i innymi wybitnymi naukowcami XX wieku. Napisał także książkę biograficzną o twórcy nowoczesnej wyższej algebry, Evariste Galois.
Działalność publiczna
Leopold Infeld zajmował aktywne stanowisko obywatelskie, wspierał idee socjalistyczne i opowiadał się za pokojowym wykorzystaniem nauki. Podczas II wojny światowej brał udział w walce z faszyzmem, wspierał ruchy antyfaszystowskie i opowiadał się za równymi prawami dla Żydów. W okresie powojennym w Polsce stał się jednym z najbardziej wpływowych intelektualistów w kraju. Swój powrót do socjalistycznej Polski tłumaczył nie tylko przekonaniami naukowymi, ale także ideologicznymi. Wierzył w możliwość zbudowania społeczeństwa opartego na równości i sprawiedliwości społecznej, choć później musiał stawić czoła surowym restrykcjom reżimu komunistycznego. Był aktywną postacią polityczną, członkiem Światowej Rady Pokoju i jednym z założycieli Ruchu Naukowców na rzecz Pokoju Pugwash. Był jednym z 11 znanych naukowców, którzy podpisali Manifest Russella-Einsteina. Dokument ten podkreślał niebezpieczeństwo tworzenia broni jądrowej i wzywał światowych przywódców do dążenia do pokojowego rozwiązywania konfliktów międzynarodowych. W 1964 r. był jednym z polskich intelektualistów, którzy sprzeciwili się cenzurze.
Ze względu na swoje poglądy polityczne Infeld był wielokrotnie atakowany przez władze i przeciwników. Mimo to kontynuował swoją działalność naukową i dydaktyczną. W ostatnich latach życia pracował nad rozwojem nauki w Polsce, wspierał młodych fizyków i sprzeciwiał się rozwojowi broni.
Leopold Infeld jest jednym z tych naukowców, których praca zdeterminowała rozwój fizyki w XX wieku. Jego wkład w ogólną teorię względności, mechanikę kwantową i popularyzację nauki uczyniły go jedną z kluczowych postaci w historii fizyki. Jego praca jest nadal ważna dla zrozumienia podstawowych praw natury.