Bronisław Geremek – to wybitny polski historyk, intelektualista i polityk, jedna z kluczowych postaci ruchu demokratycznego w Polsce. Jego wkład w rozwój społeczeństwa obywatelskiego, udział w ruchu Solidarności i rola w integracji europejskiej Polski sprawiły, że stał się ikoną współczesnej historii, pisze warsawski.eu. Przeczytaj także o najsłynniejszym warszawskim gangsterze, Łukaszu Siemiątkowskim.
Biografia
Bronisław Geremek urodził się 6 marca 1932 r. w Warszawie w rodzinie żydowskiej. Podczas II wojny światowej jego rodzina trafiła do warszawskiego getta. Bronisławowi i jego matce udało się uciec dzięki pomocy polskich przyjaciół.
Po wojnie studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim. Jego badania koncentrowały się na średniowiecznej Europie, historii społecznej i roli grup marginalizowanych w społeczeństwie. W latach 60. pracował we Francji, szczególnie na Sorbonnie, gdzie współpracował z wybitnymi historykami europejskimi. Geremek stał się uznanym ekspertem w dziedzinie historii społecznej średniowiecza, a jego prace zyskały międzynarodowe uznanie.
Bronisław Geremek zginął 13 lipca 2008 roku w wypadku samochodowym. Jego śmierć była wielką stratą dla Polski i Europy. Jego spuścizna to nie tylko dokonania polityczne, ale także wkład w rozwój nauki historycznej, ruchu demokratycznego i integracji europejskiej. Pozostawił po sobie idee, które wciąż inspirują kolejne pokolenia polityków, naukowców i osób publicznych.
Badania historyczne
W przeciwieństwie do tradycyjnych historyków, którzy skupiali się na wydarzeniach i władcach, Geremek badał życie zwykłych ludzi, grup marginalizowanych i strukturę społeczną średniowiecza. Starał się zrozumieć, jak funkcjonowało średniowieczne społeczeństwo na poziomie życia codziennego.
Jednym z najważniejszych tematów jego badań była historia ubóstwa i marginalizacji. W swojej książce Litość i szubienica. Dzieje nędzy i miłosierdzia przeanalizował, jak społeczeństwa różnych epok traktowały biednych i żebraków. Wykazał, że pojęcie ubóstwa nie było statyczne. W różnych okresach ubodzy byli postrzegani albo jako grzesznicy, albo jako obiekty miłosierdzia, a nawet jako zagrożenie dla porządku społecznego.
Jego inna znana praca, Ludzie marginesu w średniowiecznym Paryżu: XIV-XV wiek, badała rolę przestępców, prostytutek, wędrownych handlarzy i innych grup. Udowodnił, że ludzie ci odgrywali ważną rolę ekonomiczną i społeczną, a ich sytuacja była wynikiem złożonych procesów historycznych. Geremek badał również funkcjonowanie społeczności miejskich i rolę warsztatów rzemieślniczych. Pokazał, jak zmiany gospodarcze wpływały na strukturę społeczeństwa i jak miasta stawały się ośrodkami mobilności społecznej.
Geremek stosował podejście interdyscyplinarne. W swojej pracy łączył historię, socjologię, antropologię i ekonomię. Dokładnie przeanalizował dokumenty archiwalne, sprawy sądowe, kazania i kroniki, aby zrekonstruować codzienne życie średniowiecznych ludzi. Jego podejście można określić jako historię od dołu, czyli historię nie królów i zdobywców, ale zwykłych ludzi, którzy tworzyli codzienną rzeczywistość. Dlatego Bronisław Geremek na zawsze pozostanie w historii nie tylko jako polityk, ale także jako jeden z najwybitniejszych historyków życia społecznego w średniowieczu.
Działalność polityczna
W latach 70. Geremek coraz bardziej angażował się w działalność opozycyjną w Polsce. Stał się jednym z ideologów ruchu demokratycznego, współpracował z dysydentami i wspierał niezależne wydawnictwa. W 1980 r., podczas strajków w Gdańsku, wstąpił do NSZZ „Solidarność” i stał się jednym z głównych doradców Lecha Wałęsy. Jako intelektualista i strateg pomógł sformułować program demokratycznych przemian w Polsce. Po wprowadzeniu stanu wojennego w 1981 r. Geremek został aresztowany i spędził kilka miesięcy w więzieniu. Po wyjściu na wolność nadal wspierał ruch demokratyczny, odgrywając ważną rolę w negocjacjach z władzami.
W 1989 r. Geremek był jednym z głównych uczestników Okrągłego Stołu, negocjacji między rządem a opozycją, które doprowadziły do pierwszych częściowo wolnych wyborów w Polsce. Został posłem i jednym z twórców nowego systemu demokratycznego.
W latach 1997-2000 Geremek pełnił funkcję Ministra Spraw Zagranicznych RP. Odegrał kluczową rolę w przystąpieniu Polski do NATO i promował integrację kraju z Unią Europejską. Jego umiejętności dyplomatyczne i dogłębna znajomość historii Europy pomogły Polsce umocnić swoją pozycję na arenie międzynarodowej.
Po odejściu z polskiego rządu Geremek został posłem do Parlamentu Europejskiego, gdzie zajmował się stosunkami międzynarodowymi, prawami człowieka i integracją europejską. Był jednym z czołowych głosów na rzecz wartości demokratycznych w Europie, przeciwstawiając się autorytaryzmowi i populizmowi. Jego działalność w Parlamencie Europejskim obejmowała nie tylko interesy Polski, ale także szersze kwestie rozwoju UE. Aktywnie uczestniczył w debacie na temat przyszłości Europy, opowiadając się za wzmocnieniem instytucji demokratycznych i ochroną praw człowieka.
Promocja polskiej kultury
Dyskusje na temat promocji Polski poprzez kulturę pojawiły się w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych. Głównymi agendami rządowymi, które miały takie możliwości, były Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Ministerstwo Kultury i Sztuki. W tym zakresie jednym z kluczowych zadań była realizacja strategii dyplomacji kulturalnej jako formy reprezentowania kraju na arenie międzynarodowej poprzez kulturę. Ministerstwa były odpowiedzialne za opracowywanie państwowych programów kulturalnych i udział w ich realizacji. Ponadto pełniły one rolę koordynatorów innych ministerstw i agencji zaangażowanych w zewnętrzne stosunki kulturalne kraju. W 1998 r. przedstawiono podstawowe zasady i kierunki działania Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Ministerstwa Kultury i Sztuki. W październiku 1999 r. Minister Spraw Zagranicznych Bronisław Geremek i Minister Kultury i Sztuki Andrzej Zakrzewski podpisali list intencyjny określający obszary współpracy obu instytucji w zakresie promocji kultury polskiej. Dokument ten nakreślił ramy koncepcyjne promocji polskiej kultury za granicą jako jednego z priorytetów polityki zagranicznej państwa.
Stosunki między Ukrainą a Polską
Ambasador w Sejmie Bronisław Geremek powiedział, że Polska potrzebuje niepodległej Ukrainy z co najmniej dwóch powodów. Po pierwsze, respektowanie przez Rosję niepodległości Ukrainy jest politycznie i psychologicznie niezwykle trudne. To test rosyjskich intencji i sprawdzian neoimperialnych tendencji. Po drugie, istnienie niepodległego państwa ukraińskiego, przyjaznego i pokojowego wobec Polski, leży w interesie Polski. Podobnego zdania był polski minister spraw zagranicznych A. Olechowski, który podkreślał konieczność wypełnienia materialną treścią formuły bliskiego partnerstwa z Ukrainą.
Podczas wizyty w Kijowie w 1994 r. Borysław Geremek powiedział, że w interesie Polski leży wzmocnienie niepodległości Ukrainy i Białorusi, w przeciwnym razie Polska stanie się ostatnią twierdzą, „polem bitwy” między Wschodem a Zachodem. Dzięki aktywnemu wsparciu Polski na arenie międzynarodowej Ukraina stała się członkiem wielu organizacji międzynarodowych.